Strona poświęcona tematyce historycznej od starożytności do współczesności.
Boks reklamowy
Armia RON - uzbrojenie i oporządzenie husarii
» Napisane przez Optimus Prime dnia luty 15 2013, Kategoria: Historia Rzeczpospospolitej Obojga Narodów , 0 komentarzy , 7818 czytań , Drukuj

zbroje husarskie
W połowie XVI w. jazda zaczęła przechodzić dość istotną metamorfozę. Z dawnych strzelców wyodrębniły się wtedy roty kozackie, stając się jazdą średniozbrojną oraz roty husarskie nowego typu. Husaria zaczyna używać pancerzy, a później zbroi różnorakich typów. Ciężkozbrojni kopijnicy w tym czasie zaczynają zupełnie zanikać.



Uzbrojenie i opancerzenie husarza nie stanowiły własności państwa, ponieważ elementy te należały do niego samego. Każdy żołnierz używał takiego sprzętu jakiego chciał, którym było mu wygodnie walczyć oraz na jaki było go stać.




Pierwsi husarze nie używali żadnego opancerzenia. Do obrony stosowali tylko charakterystyczne tarcze. Ich wysokość dochodziła do 130 cm, szerokość 60 cm, a u dołu zaokrąglały się lub kończyły prostokątnie. Górna krawędź posiadała asymetryczne ścięcie. Taki specyficzny kształt pozwalał na osłonięcie głowy jeźdźca, natomiast nie przesłaniał mu widoku. W miarę wykształcania się taktyki walki husarii, tarcze traciły coraz bardziej na znaczeniu, aż w drugiej połowie XVI w. zarzucono ich użycie. Także od połowy tego wieku husaria zaczęła stosować uzbrojenie ochronne w postaci różnych typów hełmów2 oraz kolczug i zbroi. Zbroja płytowa powszechnie przyjęła się w tej formacji za panowania Stefana Batorego i była złożona z hełmu, napierśnika, naplecznika, obojczyków, naramienników, karwaszy, nabiodrków i nakolanników. Postępujący proces zmniejszania wagi opancerzenia doprowadził w XVII w. do zaniechania stosowania nakolanników i nabiodrków. Z kolei zamiast zbroi pojawiły się pancerze karacenowe. Stosowanie zbroi lub nie było bardziej funkcją ekonomii i zwyczajów panujących w danej armii, bo także w armiach obcych istniała tendencja do porzucania opancerzenia. Uzbrojenie ochronne pocztowych było takie samo jak towarzyszy, różniło się jedynie mniejszą ozdobnością i zapewne niższą jakością materiałów i wykonania.


szabla husarska
Wszyscy husarze, zarówno towarzysze jak i pocztowi walczyli kopiami. Długość jej wynosiła od 4,5 m do 6,2 m. Umożliwiało to na przykład pokonywanie pikinierów, których piki dochodziły do 5 m długości, niejednokrotnie były dużo krótsze. Długość tę osiągano poprzez drążenie jej drzewca od ostrza aż po kulę. Było ono wykonywane na połówkach kopii, które następnie sklejano. Często aby je wzmocnić, oplatano je rzemieniem i oblewano smołą. Drzewce wykonywano z lekkiego i kruchego drewna. Grot kopii husarskiej natomiast był wykonany ze stali. Od grotu zwisał długi na przynajmniej 1,5 m proporzec w barwach danej chorągwi, który pełnił funkcję „straszaka” na konie wroga. Broń ta nie nadawała się do walki w zwarciu, ponieważ nie można było nią wykonywać ewolucji jak lancą czy włócznią. Po za tym była to broń jednorazowego użytku, gdyż podczas uderzenia nią w przeciwnika z odpowiednią prędkością, łamała się. Ale do walki na wprost, gdy było dość miejsca na rozpędzenie konia była to broń doskonała. W 1689 r. pocztowych w husarii koronnej pozbawiono kopii, lecz uzbrojono ich w długą broń palną. Hetmanowi Jabłonowskiemu zależało w dużym stopniu za zwiększeniu siły ognia armii.



W użytku były także koncerze. Ta broń kolna doskonale sprawdzała się w przebijaniu miejsc nieosłoniętych pancerzem, zbyt małych, by użyć szabli. Koncerzy używano również w sytuacji, gdy nie posiadano już kopii lub nie trafiono nią w przeciwnika, a nie było czasu i miejsca na ponowne jej użycie. Z kolei pałaszy używano, gdy przeciwnik był lepiej opancerzony, w podobny sposób jak koncerza.



Bronią, której używali husarze w różnych fazach bitwy była szabla. W zdecydowanej większości występowały dwa typy szabel: węgierka (szabla typu węgiersko – polskiego, używana głównie do połowy XVII w.) oraz polska wojskowa z rękojeścią zamkniętą (od około połowy XVII w.). Każda szabla była wykonywana według wskazówek przyszłego posiadacza. Husaria nigdy nie używała broni siecznej o typie zachodnim, na przykład rapierów, bo nie miała ona takich zalet jak polska szabla bojowa.



Oprócz broni białej, która była bronią podstawową, husaria miała do dyspozycji wspomnianą broń palną używaną powszechnie od około 1576 r. Broń krótka, czyli pistolety, była przeznaczona do troczenia jej przy siodle po obu stronach grzbietu końskiego. Długa broń palna nigdy nie była wożona przy koniu, z wyjątkiem sytuacji, w których ruszano przeciwko Tatarom lub walczono pieszo. Dla husarii wykorzystanie broni palnej miało tylko charakter pomocniczy.



Prawdopodobnie część husarzy używała łuków, chociaż nie była to broń obowiązująca i powszechna. Mają to potwierdzać źródła ikonograficzne. Ponadto do tej elitarnej jazdy zaciągało się wielu żołnierzy, którzy odbywali służbę w chorągwiach pancernych, gdzie łuk był w powszechnym użytku. Być może z przyzwyczajenia korzystali z łuku, znając jego możliwości i zalety. Tym bardziej, że husaria w pogoni za rozbitym przeciwnikiem walczyła często w sposób odpowiadający jeździe średniej.



Bibliografia

K. Górski, Historia jazdy polskiej, Kraków 1894

H. Kotarski, Wojskowość polsko-litewska doby batoriańskiej [w:] Historia wojskowości polskiej. Wybrane zagadnienia, Warszawa 1972

R. Sikora, Taktyka walki, uzbrojenie i wyposażenie husarii w latach 1576-1710

J. Cichowski, A. Szulczyński, Husaria, Warszawa 1977

Z. Żygulski, Husaria polska, Warszawa 2000



Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Ten artykuł został otagowany
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Zdjęcia z Galerii
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Facebook Like